UzBender.Ru | Super Portal

Izlash
Erta tushgan kuz chappor gulzorni bosgan qorday bir dunyo tashvish keltirdi. Yalt-yult quyosh kuzak chechaklaridagi, kahrabo chiroyga gʻarq chinor barglaridagi shabnam — marvarid donalarni simirib ulgurganiyam yoʻq ediki, toʻsatdan jin shamol koʻtarildi-yu, qorabotir bulutlar koʻkda oʻrmalay ketdi. Kallai sahardan dala-bogʻimizni boshiga koʻtarishgan sayroqi qushlar ham, zibildoqlar ham saylni yigʻishtira qayoqqadir juftakni urdilar. Bir zumlik jimlikdan soʻng, kutilmaganda boshlangan qasur-qusur, chaqmoq otishlar, shalabbo yomgʻir olamni bossa boʻladimi...

Yeru koʻkni savalay ketgan danakday-danakday tomchilarni ishxonam derazasidan kuzatar ekanman, negadir, oʻtgan yili — ilon yilining qishida kechgan, men uchun ogʻir tuyulgan kunlar xayolimni band qiladi: oqlanmagan ishonch... zahmat cheka-cheka bitilgan asar tomoshabinlar koʻzidan qochirildi; tunni saharga payvand qilgan oyu kunlar oqibati voy. Ha-a... zamon kechinmalariga ijod kalitini topa bilish, hayotning aniq, puxta ifodasini yaratish mushkul mehnat. Ma’muriyat byurokratlariga bas kelish — undan ham qiyin gap. Bular ustiga tanqidchilik —olimlik yukini koʻtarolmay yurgan ba’zi birovlarning dudmal chizgilarini, otga taqa qoqilganda chumolining oyoq koʻtarishlarini koʻrib, «oʻrgildim-ey», deyishdan oʻzga gap topolmaydi kishi.

Odam sharpasi oʻylarimni boʻldi. Orqamga boqsam, yulduzi issiqqina bir ayol ishxonam ostonasini bosa ichkari kirmoqda. Ajab... imsiz-dimsiz soʻrashdik. Koʻrsatilgan joydan oʻrin olganidan keyin, himranganicha, tilga kirdi:
— Xayolizni boʻlmadimmi?
— Hechqisi yoʻq... ammo?..
— Mani tanimadiz, shundogʻmi?
— Ha.
— Ismim — Adiba. Kasbim,— bir oz oʻylanib qoldi-da, davom etdi,— jurnalistman...
— Balli... balli... ey-a, endi esladim... Badiiy ocherklaringizni oʻqiganim bor. Haligi...
— Men boshqa niyatda...— Shu kezda chaqnagan chaqmoqning yorugʻi Adiba yuz-koʻzlarida oʻynab fikr-yodimni juvon tomon tortar edi. Adibaning doʻrdoq lablari allanechuk yana juftlandi.— Elnurni tanirdizmi?
— Elnurni?!

Endi mening koʻzlarimda chaqmoq chaqnab, boshim aylanganday boʻldi. Xotiramdan gʻizillab oʻtmish Elnur fojiasi 1965 yilning qishida sodir boʻlgani esimda. «Si-ay-ey» razvedkasining qaroqchilari iste’dodli sovet jurnalistini «oʻgʻirlashgan», uni vatan xoini qilish maqsadida bor hunarlarini ishga solib koʻrganlar. Natija chiqavermagandan soʻng va siyosiy janjaldan qoʻrqa, Elnurning dabdala jasadini goʻyo avtohalokatga yoʻliqqan odam oʻrnida, Nyu-York koʻchalaridan biriga tashlab qochishga majbur boʻlishgan. Oʻsha chogʻlarda gazetalar Elnur fojiasi toʻgʻrisida talaygina narsalar bosishgandi. Nahotki qarshimdagi ayol oʻsha jasur oʻgʻlonning haloli boʻlsa!
—Xotinlarimisiz?
— Koʻz ochib koʻrganim...— chuqur «uh» torta soʻzladi Adiba.— Yaqinda yili boʻladi.
— Umr oʻtishini qarang-a...
— Elnurimni menga, mening Elnurimga yozgan xatlarimiz bor, shularni bir koʻrarmikansiz oʻyida bezovta qildim sizni?
— Qani?.. Yonizdami?
— Mana, deya Adiba bir qiyiqcha qogʻozni xontaxtaga qoʻydiyu oʻrnidan jildi.— Xayriz... ikki-uch kunlardan keyin olib ketsam boʻlar-a?
— Albatta... Xayr...— Adibaning ishxonamdan chiqib ketishiniyam kutmasdan, qiyiqchani yecha xatlarni oʻqishga berildim. Ikki navqiron qalb yozishmalarini koʻzdan kechirganim sari koʻnglim gʻalayoni ming chandon oshdi, bir olam aql va mehr ogʻushida boshim «chir» aylandi. Mana oʻshalardan bir turkumi:

Nyu York 20.IX.1965 yil

ADIBAM, SEVARIM!

Sirasini aytsam, bu chuvalgan dunyoda ayriliq oʻtida yonganlar talaygina topiladiku-ya, ammo menday qoʻlga tushgani kamdan-kam uchrasa kerak. Xuddi ertak-a. Yillar davomida faqat xayolingiz bilan yashashga chidab, nihoyat, visolingizga erishsamu shiringina toʻyimizning (qavm-qarindoshlarimiz shodligi, yoru birodarlarimiz shoʻhliklari yodingizdadir!) ertasiyoq yoʻlga otlanishga majbur boʻlsam... Buning ustiga yalakatlar parqu yostigʻi ostidagi gulgʻuncha, yalang toʻshimga tortilgan qizgina bu qilmishimdan allanechuk ozor cheksa, qiynalsa... Agarchi, Amuday chuqur mehru shafqatingizga ishonmasam, betiyigʻingizni kechirarsiz degan qanoatga ega boʻlmasam uyatimdan tars yorilib oʻlsam ajabmasdi.

Adibaginam, umrdoshim, burch majburiyati orqasida boshlangan bu safar oldidan, aeroportda aytgan soʻzlaringiz hamon qulogʻimda: «Qoʻzlarim yoʻlingizda... oy borib, omon qayting...» Bu iffat va latofat toʻla tilaklaringiz qanotida, besh soatlar chamasida Moskvaga yetib keldimu «Moskva — Nyu-York» samolyotiga narsalarimni olib oʻtishga zoʻrgʻa ulgurdim. Soʻngra, Moskvadan Shotlandiyaning Prespunk shahriga, undan Kanadaning Gander shahriga, Ganderdan Amerikaning Nyu-Yorkiga sakrab oʻtib, bir kun deganda oʻn ming kilometrcha masofani bosdimu Yer yuzi degan «tuxum»ning narigi tomonidan, imperialistik olamniing qoq kindigidan kelib chiqdim.

Oʻzingizga ma’lumki,
Maqola nomi : Ikki dil — ikki olam
Vaqti : 06.09.2014|22:28
Ko'rilgan : 5165
Muallif : Bender
» Java kitob
» Text
Reyting(+/-): 370/207
Reyting
Bosh sahifa » Hikoyalar
Maqola o'qiypti :35 kishi
© Powered by Bender | Pro
Яндекс.Метрика