UzBender.Ru | Super Portal

Izlash
Qandli diabet kasalligi keng tarqalgan bo‘lib, butundunyo sog‘liqni saqlash tizimining dolzarb muammolaridan biridir. Bu dard bilan og‘riganlar soni yildan-yilga er yuzining barcha joylarida ortib bormoqda. Bugungi mavzumiz mazkur kasallikning kelib chiqish sabablari hamda uni aniqlash to‘g‘risidadir.
Qandli diabet kasalligi kelib chiqish sabablari, rivojlanish yo‘llari va klinik alomatlariga ko‘ra turlicha bo‘lgan kasalliklar guruhini birlashtiradi. Bu kasalliklarning barchasi uchun xos jihat – qon tarkibidagi glyukozaning surunkali ortishidir. Hozirgi kunda ba’zi o‘rganilmagan sabablarga ko‘ra insulin etishmasligi yuzaga kelganda kasallik rivojlanadi. Qandli diabet kasalligi bir necha turga bo‘linadi. Birinchi turi ko‘pincha o‘smirlik, o‘spirinlik yoshida, semiz bo‘lmagan bemorlarda uchraydi. Bunday odamlar organizmida oshqozon osti bezi beta-hujayralari insulin chiqara olmaydi va ularning davolanishida glyukozani pasaytirish maqsadida insulin preparatlari qo‘llaniladi. Bemorlarning 80-90 foizida diabet kasalligining ikkinchi turi uchraydi. Bu dardga yoshi 35-40 dan oshgan, juda semirib ketgan kishilar chalinadilar. Ularda oshqozon osti beta-hujayralari insulinni me’yorida ishlab chiqarsada, ba’zi bir sabablarga ko‘ra o‘z vazifasini bajara olmaydi. Shuning uchun glyukoza miqdorini pasaytirish maqsadida parhez, jismoniy harakatlar, xab dorilar (biguanidlar, sulьfanilamidlar va boshqalar) qo‘llaniladi. Bu ikki asosiy turdan tashqari gestatsion diabet ham uchrab turadi. Gestatsion diabet, ya’ni homiladorlar diabeti, bu homiladorlik davrida birinchi marta aniqlangan har xil (glyukozaga turg‘unlikning buzilishidan, klinik namoyon bo‘lgan diabetgacha) uglevodlarga turg‘unlikning buzilishidan kelib chiqadi. Kasallikning ushbu turi ayol tuqqanidan so‘ng yo‘qolib ketadi. Lekin bu holat kelgusida ayollarda qayta vujudga kelishi mumkin. Bundan tashqari, qandli diabetning boshqa maxsus turlari ham uchraydi.
Sog‘lom kishilarda nahorda qon tarkibidagi glyukoza – 5,5 mmolь/l (100 mg %)dan, ovqatlangandan keyin 2 soat o‘tgach esa – 7,5 mmolь/l (140 mg %)dan ortmaydi, bir sutkalik siydikda odatda qand bo‘lmaydi. Qandli diabetning qaysi turi bo‘lishidan qat’i nazar, unda klinik namoyon bo‘lgan holati tashhisini qo‘yish uchun barmoqdan olingan kapillyar qondagi glyukozaning miqdori nahorda yoki kunning istalgan vaqtida aniqlanadi. Agarda nahorga olingan glyukoza miqdori ikki marta 6,1 mmolь/l ga teng yoki undan yuqori bo‘lsa yoki kunning istalgan vaqtida olingan qonda glyukoza miqdori 11,1 mmolь/l ga teng yoki yuqori bo‘lsa qandli diabet tashhisi qo‘yiladi.


Glyukozaga turg‘unlik sinamasi nahorda qonda glyukoza miqdori 6,1 mmolь/l past bo‘lsa o‘tkaziladi. Buning uchun tekshirilayotgan shaxs uch kun odatiy ovqatlanish tartibini saqlab, sinamadan bir kun oldin kech soat 19.00 dan so‘ng ovqatlanadi. Ertalab nahorda qonda glyukoza miqdori tekshiriladi va 75 g 200-300 ml suvda eritilgan glyukozani 5 daqiqa oralig‘ida ichish taklif etiladi. Ikki soat o‘tgach, qonda glyukoza miqdori yana qaytadan aniqlanadi. Olingan natijalarga ko‘ra quyidagi tashhis qo‘yiladi: aniqlangan glyukoza miqdori 7,8 mmolь/l dan yuqori, 11,1 mmolь/l past bo‘lsa glyukozaga turg‘unlik buzilishi, agar 11,1 mmolь/l dan yuqori bo‘lsa qandli diabet tashhisi qo‘yiladi.
Qandli diabet o‘z asoratlari bilan juda xavflidir. Bu asoratlar har xil ko‘rinishda bo‘lishi kuzatiladi. O‘z vaqtida kasallik aniqlanmagan bo‘lsa, qonda qand miqdori keskin oshib, diabet komasi – o‘tkir asoratiga olib kelishi mumkin. Uzluksiz doimiy ravishda qonda qand miqdori sog‘lom kishilarnikiga nisbatan yuqori yurgan bemorlarda esa, qon-tomir asoratlari rivojlanishi mumkin. Bu asoratlar mayda tomirlarda – ko‘zda retinopatiya, buyraklarda – nefropatiya, yirik tomirlarda – yurak ishemiya kasalligi, miya tomirlarida – qon aylanishini buzilishi, oyoqda – diabet to‘pig‘i shaklida namoyon bo‘ladi. Shunday qilib, qandli diabet kasalligining oldini olish imkoni mavjud. Bunga erishish uchun qandli diabet kasalligini erta aniqlash usullari va muntazam ravishda qonda glyukoza miqdorini kuzatish samarali hisoblanadi. Odatda shunday tekshiruvlar barcha aholi yoki biror xavfli guruh orasida olib boriladi.
Qandli diabet bilan kasallanish xavfi avvalambor METABOLIK SINDROMI aniqlangan shaxslarda yuqori bo‘ladi. Bu sindrom quyidagilardan ikkitasi mavjud bo‘lganda kuzatiladi:


1. Semirishning qorin shaklida: bel aylanasi
Erkaklarda: > 94 sm
Ayollarda: > 80 sm
2. Qon bosimi 130/80 mm s.u. dan yuqori bo‘lganda.
3. Nahorgi glyukoza miqdorining buzilishi.
4. Qonda yog‘ almashinuvi buzilishi bo‘lganda.
Xavfli guruhlarga:
1. Yaqin qarindosh-urug‘ida qandli diabeti bor bo‘lganlar.
2. 4000 grammdan ortiq bola tuqqan ayollarda.
3. Yoshi 45 dan oshgan shaxslar.
4. Kam harakat hayot tarzida.
5. Diabet alomatlari bo‘lganda.
6. Yurak
Maqola nomi : QANDLI DIABET KASALLIGI HAQIDA
Vaqti : 22.07.2014|17:52
Ko'rilgan : 5138
Muallif : Bender
» Java kitob
» Text
Reyting(+/-): 616/453
Reyting
Bosh sahifa » Tibbiyot
Maqola o'qiypti :59 kishi
© Powered by Bender | Pro
Яндекс.Метрика